Filmvertoning met Q&A: 'Wit Licht' en 'The Silent Army', Nederlandse Film en Televisie Academie, 26 mei 2009.

Nederlandse filmkenners vielen dit voorjaar van hun stoel van verbazing. Voor het eerst in tien jaar was er een Nederlandse speelfilm voor het hoofdprogramma van Cannes geselecteerd. Een intelligente arthousefilm van Alex van Warmerdam of Nanouk Leopold? Nee, Wit Licht, een bombastische blockbuster met Marco Borsato, die in de Nederlandse pers volledig was afgekraakt. Op de Filmacademie in Amsterdam vertelde regisseur Jean van de Velde aan een bomvolle zaal studenten hoe hij dit voor elkaar had gekregen. De sleutel: stil zitten als je geschoren wordt.

Het begon met toeval. Een Franse zakenman kwam op weg naar Schiphol in de file terecht en miste zijn vlucht naar huis. De volgende vlucht ging pas een paar uur later, en de Fransman belde een Nederlandse kennis op om een hapje te gaan eten. Die kennis, een van de producenten van Wit Licht, nam hem mee naar de première. Na afloop van de film was de Fransman hevig ontroerd. Hij had er misschien weinig van verstaan, maar toch was het de mooiste film die hij in jaren had gezien. Die film moest naar Cannes! Hij beloofde onmiddellijk zijn contacten in te schakelen.

Van de Velde verwachtte er weinig van. Hij had zich er bij voorbaat al bij neergelegd dat Wit Licht uitsluitend voor een Nederlands publiek zou zijn. Nederlandse films kwamen in het buitenland nou eenmaal automatisch in arthousebioscopen terecht. Om succes te hebben in het buitenland mag een Nederlandse film paradoxaal genoeg dus niet te commerciëel zijn, want daar houdt het arthousepubliek niet van. En commerciëel, dat was Wit Licht. De film draaide weliswaar om een zwaar onderwerp - het lot van kindsoldaten in Oeganda - maar was bovenal een spannende avonturenfilm met een overdaad aan drama, ongeloofwaardige plotwendingen en Borsato in de rol van neokoloniale Rambo.

Toch kwam twee weken na de première het telefoontje van de Fransman. Hij vertelde dat de 72-jarige filmcriticus Pierre Rissient in de film was geïnteresseerd. Van de Velde had nog nooit van die man gehoord, en googlen op 'Raisin' leverde ook weinig op - de naam was over de telefoon niet goed te verstaan geweest. Spoedig ontdekte Van de Velde echter dat hij met een gigant te maken had. Over Rissient bleek een documentaire te zijn gemaakt - Man of Cinema - waarin regisseurs als Martin Scorsese en Quentin Tarantino vertelden hoe Rissient hen naar Cannes had gehaald en daarmee hun carrière had gelanceerd. En die man overwoog nu om Van de Velde naar Cannes te halen!

Snel vloog Van de Velde naar Parijs om Rissient te ontmoeten. Die had goed nieuws: hij zag in Wit Licht een arthousefilm die over de hele wereld zou kunnen draaien. Maar dan moesten er wel een aantal dingen veranderen. Van de Velde stemde toe. Drie weken later zat hij met Rissient en een editor aan de montagetafel. Rissient gaf aanwijzingen, de editor gehoorzaamde, en Van de Velde zat er zwijgend naast. De muziek was om te kotsen, vond Rissient, dus die moest er helemaal uit. De flashbacks moesten naar voren worden gehaald. En die laatste tien minuten - Marco duwt slechterik uit vliegtuig, brengt kindsoldaat naar vluchtelingenkamp, kindsoldaat springt juichend in moeders armen - die moesten helemaal weg. 'God, zonde zeg,' dacht Van de Velde, 'dan heb ik... Jezus... nou ja.'

Na drie dagen zat het werk er op. Van de Velde vond op intelligentremarks.com nog een mooie quote voor op het einde. Als titel voor de nieuwe versie had hij L'Armee de Silencieux bedacht - het leger in Oeganda wordt wel eens het 'stille leger' genoemd. Dat was geen frans, zei Rissient. L'Armée Silencieuse werd het dus. Een heuse arthousefilm, die aan het buitenland verkocht kon worden. Met een mooi percentage voor Rissient, uiteraard. Van de Velde moest helaas afstand doen van zijn percentage. Jammer. Maar hij was klaar voor zijn triomftocht naar Cannes.