1. Aangenaam kennis te maken

Er is een nieuw ding op internet. Een nieuwe pagina, een nieuw apparaat. Het heet Wolfram|Alpha, met een verticaal streepje tussen de woorden, en ik kan niet goed uitleggen wat het precies is. Geen zoekmachine in elk geval, en ook geen encyclopedie. Maar je kunt het wel iets vragen, en het weet heel veel.

Voorbeeld: "When was Balkenende born?"

Dat kun je ook aan Google vragen natuurlijk, maar Google spuugt dan domweg een enorme stapel rotzooi uit, waarvan je maar moet hopen dat het juiste antwoord er in voorkomt.

Zo niet Wolfram|Alpha; dat geeft gewoon zelf antwoord: "Result: 7 May 1956". Onze premier staat in de database!

En daar blijft het niet bij, want WA meldt bijvoorbeeld ook meteen dat Balkenende nu 53,04 jaar oud is, oftewel 19373 dagen, en dat de zon in Amsterdam op zijn geboortedag om 4.59 uur opkwam.

Trouwens, hoe komt dat ding bij Amsterdam? Even vragen.

"Where am I?"

"Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands."

Klopt. Ook dat kunnen andere internetpagina's net zo goed, maar als het komt van iets wat zich als een mens gedraagt, is het opeens leuk. Als kleuter zag ik ooit een robotje op een biljarttafel dat steeds "sorry" zei als het tegen de rand botste. Het maakte diepe indruk op iedereen, hoe flauw het trucje in feite ook was.

"Where are you?"

"I live on the internet."

"What are you?"

"I am a computational knowledge engine."

Aha. Dat had ik al ergens gelezen. Eigenlijk is WA dus bedoeld voor vragen als (ik vertaal even): "Wat is de wortel van het aantal internetgebruikers in Nederland gedeeld door het bruto binnenlands product van België, en dat weer gedeeld door de geluidssnelheid?"

"Result: 1692 (2007 estimate)."

Hoera!

"What was the weather in Memphis when Elvis died?"

"Result: cloudy, 29 degrees Celsius, 70% humidity."

"How old was Elvis when Balkenende was born?"

"Result: 21 years, 3 months, 29 days."

Al die dingen kun je ook zelf uitzoeken met Google, Wikipedia en een rekenmachientje, maar het mooie van WA is dus dat hij zelf kan rekenen. Alles wat in de database zit, kun je meteen verwerken in een sommetje. Aandelenkoersen, bevolkingsdichtheid, afstanden tussen plekken op aarde, de huidige positie van bekende satellieten, welke planeten op dit moment zichtbaar zijn, data volgens de Juliaanse kalender, het menselijk genoom, anagrammen, priemgetallen, het houdt niet op.

Hoewel? Er blijkt toch ook vrij veel te zijn wat hij niet weet. Waar Schiermonnikoog ligt bijvoorbeeld, of wanneer André Rouvoet is geboren. Er wordt aan gewerkt, zeggen ze, maar of ooit het punt zal worden bereikt waarop gebruikers zich niet meer voortdurend stoten aan de randen van de database? En waar is die vragenstructuur eigenlijk goed voor? Het is wel geinig natuurlijk dat hij op "Hello" antwoordt met "Hello human", maar soms moet je wel drie pogingen doen om een vraag zo te formuleren dat WA je begrijpt.

Gek genoeg voel ik mij na een paar uurtjes prutsen meer als een klein jongetje dat vieze woorden opzoekt in een woordenboek dan als een taalkundige die de Steen van Rosetta heeft gevonden. En ik ben niet de enige: al binnen een dag nadat de site in de lucht was, doken in fora en op weblogs de eerste "easter eggs" op: geintjes die door programmeurs zijn verstopt.

"How many roads must a man walk down before you call him a man?"

"The answer my friend is blowing in the wind."

"What is the meaning of life?"

"42"

Leuk. Lollig. Maar of we ooit vrienden zullen worden, deze digitale nerd en ik, dat is nog maar de vraag.

Deze column verscheen eerder in Het Parool van vrijdag 22 mei 2009

2. Goudkoorts

Ruim een jaar geleden doken op internet verscheidene prachtige websites op waar voor extreem lage bedragen de mooiste spullen van eigenaar wisselden. Een laptop werd geveild voor vijftig dollar, een iPod voor dertien vijftig, enzovoorts. Oplichterij, was mijn eerste gedachte. Waren die spullen gestolen? Waren ze nep? Bestonden ze überhaupt wel?

De waarheid bleek wat genuanceerder te liggen.

Het grote geheim van die veilingsites is namelijk dat bieden er geld kost. Voordat je er een bod kunt doen, moet je "biedingen" inkopen. Die kosten bijvoorbeeld vijftig cent of een euro per stuk, terwijl de prijs van het product met ieder bod maar met een cent stijgt. Op die iPod verdiende de veilingsite dus niet alleen de dertien vijftig die de "winnaar" er uiteindelijk voor betaalde, maar ook een euro voor ieder stapje van een cent dat nodig was om dat bedrag te bereiken: 1350 stapjes van een euro dus, oftewel €1350,-.

Briljant! De winnaar is blij, want die heeft een iPod voor €13,50, en de verkoper is ook blij, want die heeft €1350,- gekregen voor een mp3-speler die nog geen tweehonderd euro waard is. De enige verliezers zijn de bieders die niet hebben gewonnen, want die zijn hun biedkosten kwijt zonder dat ze iets hebben kunnen kopen. Voor hen is de enige manier om hun verlies te compenseren om de volgende iPod wél te winnen, of anders een tv... Snel weer wat biedingen kopen dus!

Kan iemand dit aanhoren zonder zich voor de kop te slaan dat hij het zelf niet heeft bedacht? Ik niet, in elk geval.

Een ander belangrijk onderdeel van het systeem is de klok: na ieder bod wordt de eindtijd van de veiling met vijftien seconden uitgesteld. Het is dus pas afgelopen als er vijftien seconden lang niet wordt geboden. En omdat je als bieder geen idee hebt hoeveel tegenstanders je nog hebt, laat staan hoe gek ze zijn en hoeveel biedingen ze hebben ingekocht, is bieden op zo'n site een zenuwslopende bezigheid.

En helemaal briljant wordt het als er domweg geld wordt geveild, of, nog schaamtelozer, gratis biedingen. Dat is nog eens verdienen! Vaak zijn dat ook nog zogenaamde 100% korting-veilingen, waarbij de winnaar zijn uiteindelijke bod niet hoeft te betalen. Afhaken is dan nog moeilijker, en inhaken op ieder moment even zinvol. Zelfs als je al meer geld aan biedingen hebt uitgegeven dan je uiteindelijk kunt winnen, lijkt doorgaan dan de enige strategie. Er is al eens €700 geveild voor €1579,60. De winnaar hoefde die prijs weliswaar niet te betalen, maar hij had uiteindelijk wel 4492 keer geboden voor vijftig eurocent per bod, wat hem dus €2246,- kostte. De veilingsite verdiende in totaal ruim €7000,- aan zijn waanzin.

Omdat zoiets in Nederland nog niet bestond, heb ik serieus met het idee gespeeld om ook zoiets op poten te zetten. Mijn grote probleem was alleen dat ik niet wist of er, behalve ethische bezwaren, ook wetten in de weg zouden staan. Want is het nou een kansspel of niet? Dat is in Nederland een spel waarbij de speler "geen overwegende invloed" heeft op de uitkomst. Maar als je oneindig veel geld en tijd hebt, kun je altijd winnen - net als bij een gewone veiling. Toch?

Inmiddels heeft iemand anders de gok gewaagd, en is er een Nederlandse kloon online. Professor Wagenaar, de specialist bij uitstek, heeft al gezegd dat het volgens hem toch echt een kansspel is (pdf), en Minister Hirsch Ballin wil het nu ook verbieden.

Het zal mij benieuwen wat de rechter uiteindelijk zegt, maar ik ga daar niet op wachten. U zult begrijpen dat ik over mijn nieuwe plan, nog veel briljanter uiteraard, in dit stadium niets kan zeggen.

Deze column verscheen eerder in Het Parool van vrijdag 3 juli 2009

3. Porno voor nerds

Hebt u wel eens gedroomd van een nieuwe telefoon, eentje die ook op internet kan en waarmee je zelfs filmpjes kunt maken? Of van een digitaal fototoestel met een gigantisch LCD-scherm en een bijzonder lange zoomlens? Of van iets anders wat klein is en duur en elektronisch?

Veel mensen schijnen dat te hebben. Persoonlijk ben ik meer geïnteresseerd in muziek en literatuur, maar een vriend van mij, die heeft dat dus echt. Die kan soms maandenlang sparen om een bepaald apparaatje te kunnen kopen, en hoe langer het duurt, hoe liever hij het wil hebben. En zolang hij nog niet genoeg geld heeft, zit hij dagelijks minstens een uur op internet te kijken waar zijn droomding het goedkoopste is, wat je er precies mee kunt, hoeveel geheugen het heeft, hoe het in de hand ligt, en ook, en nu komt het, hoe het is om het uit de verpakking te halen.

Echt waar. Wat die vriend van mij doet terwijl mensen zoals u en ik gewoon werken of naar een museum gaan, is het online bekijken van zogenaamde unboxing videos. Uitpakfilmpjes dus.

Volgens mijn vriend is het al jaren een zeer populair genre op videosites, en zijn sommige uitpakfilmpjes al miljoenen keren bekeken. Het doet mij natuurlijk allemaal niks, maar omdat ik laatst een tijdje over zijn schouder heb meegekeken, kan ik u precies vertellen wat de conventies van dit idiote genre zijn.

Een klassiek uitpakfilmpje gaat als volgt: we zien een jongen (nooit een meisje) met een vrolijk t-shirt. "Hoi, ik ben John, en welkom bij het uitpakfilmpje van mijn gloednieuwe XR 34 Super Pro Touch 99. Ik heb hem besteld op www.xr34pro.com en hij was hier binnen drie dagen. Duimen omhoog voor de bezorging dus. Dit hier is het eigenlijke pakketje zoals het werkelijk bij mij bezorgd werd."

De beeldkwaliteit wisselt nogal, en vaak is het hoofd van de jongen deels buiten beeld. Soms is zelfs het pakketje, dat meestal voor hem op tafel ligt, maar half te zien.

"Ik heb de buitenste doos al even open gehad, maar ik haal de echte verpakking er nu voor het eerst uit. Even kijken... veel piepschuimballetjes... ja... dit ruim ik later wel op... ja... ja hoor, en daar is hij: de originele verpakking van de nieuwe Super Pro Touch 99. Nog nooit geopend."

Hij laat het pakketje even goed zien, vooral het plakband of de verzegeling.

"Het voelt zwaar... mooi ontwerp... je ziet de bekende rode letters... ik maak hem open. Voorzichtig... even een mesje. Ja... kijk..."

Soms blijkt er opeens een cameraman te zijn, en wordt er nu ingezoomd.

"Okee, het eerste wat je ziet, is eigenlijk de gebruiksaanwijzing. Niet te dik... als je die optilt - zo, die leg ik even weg - dan zie je de oplader, het snoertje, en de eigenlijke XR34. Ik... (haalt hem eruit) zo... ja..."

Dit is het mooiste moment: alles ging goed, maar als onze reporter zijn apparaatje eindelijk in handen heeft, wordt het hem te machtig. Hij laat lange stiltes vallen en begint zichzelf te herhalen.

"Hij is lekker compact... groot scherm... hier de USB 2.0-poort... even kijken of hij... ja... mooi compact... USB-poort... Nou, dat is het wel zo'n beetje. Scherm... aanknop... hier moet het stroomkabeltje in... USB 2.0... Oké, dat was het wel zo'n beetje. Bedankt voor het kijken, dit was mijn filmpje van het uitpakken van de nieuwe XR 34 Super Pro Touch 99."

"Porno voor nerds", is het genre al genoemd. Ik begrijp waarom, maar die vriend van mij is echt geen nerd hoor. Sterker nog, hij is buitengewoon sociaal en creatief. Hij houdt gewoon van uitpakfilmpjes, nou en? 

Twee klassiekers:

Deze column verscheen eerder in Het Parool van vrijdag 18 juli 2009