De laatste keer dat ik naar Amerika vloog, vier jaar geleden, moest iedereen in het vliegtuig een groen papiertje invullen. Naam, geboorteland, plannen in de VS... Geen punt dacht ik, want mijn geweten was zuiver.
Maar toen zei de vliegtuigmevrouw iets heel engs. Als je een fout maakt, zei ze, hoe klein ook, is je formulier meteen ongeldig. Je mag bijvoorbeeld niet per ongeluk je huisnummer achter je straatnaam invullen in plaats van in het huisnummervakje. En doorstrepen heeft geen zin, want ook correcties worden niet geaccepteerd.
Het zweet brak mij uit. Ik kan namelijk heel veel, maar de combinatie van een lichte vliegangst, een zware formulierenfobie en een zeer onbetrouwbaar handschrift maakte dit tot een bijna ondoenlijke opdracht.
Lettertje voor lettertje vulde ik mijn naam in, af en toe stoppend om adem te halen en het overzicht te behouden. Het lukte. Daarna mijn geboortedatum. Rustig blijven. Dag? Check. Maand? Check. Jaar? Wauw: 2005 ingevuld in plaats van 1983.
Ik verbeterde het meteen, maar het werd een rommeltje. De mensen om mij heen waren inmiddels klaar met hun formulier en de mevrouw kwam ze al ophalen. Ik liet haar zien wat er gebeurd was en ze gaf mij een nieuw exemplaar.
Het zou niet de laatste zijn: pas bij de vierde poging lukte het mij om alle vragen foutloos te beantwoorden. De mevrouw bleef vriendelijk nieuwe formulieren brengen en wekte beleefd de indruk dat zij nog wel erger had meegemaakt. Toch voelde ik mij na afloop alsof ze mij een derdegraads verhoor had afgenomen.
Tegenwoordig mag het gelukkig digitaal, van tevoren, op internet. Minimaal 72 uur voor vertrek moet je op de site van het Department of Homeland Security invullen wie je bent en waar je vandaan komt. De site ziet er uit als een gedateerd inschrijfformulier voor een schaakcursus, maar op internet is dat vaak juist een teken dat het menens is. Ook het lage niveau van de Nederlandse vertalingen doordringt mij gek genoeg van de ernst van de situatie.
En anders de vragen wel. Nadat je je paspoort- en vluchtnummer hebt ingevuld, willen ze namelijk weten of je een enge ziekte hebt, of je aan drugs verslaafd bent of erin hebt gehandeld en of je van plan ben om iets illegaals of immoreels te doen in Amerika. Bovendien moet je aangeven of je ooit bent veroordeeld voor een "moreel schandelijke daad".
Wat ze daarmee bedoelen? Nou: "Dergelijke overtredingen hebben over het algemeen betrekking op gedrag dat inherent verachtelijk, walgelijk, of verderfelijk ("base, vile, or depraved") is en in strijd met de aanvaarde regels van moraliteit en de plichten waarop personen of de gemeenschap normaalgesproken recht op hebben." Er staat een "op" teveel, maar de boodschap is duidelijk: geen tuig aub.
Volgende vraag: "Bent u ooit of bent u thans betrokken geweest bij spionage of sabotage; of bij terroristische activiteiten; of genocide; of was u op enige wijze tussen 1933 en 1945 betrokken bij vervolging die in verband stond met Nazi Duitsland of de bondgenoten?"
Ik vraag mij af: wat heeft dit voor zin? Op welke manier zou een formulier als dit de veiligheid kunnen vergroten? Ze doen het toch niet voor de grap? Dat zou je bijna geloven. Het enige wat ik kan bedenken is dat deze procedure Amerika in staat stelt om mensen die zij vagelijk verdenken te arresteren of te weigeren als ze op het formulier hebben gelogen, terwijl hun daden op zichzelf niet schandelijk genoeg zijn om dat te rechtvaardigen. Zoiets. Maar dan nog. Zou het wel eens gebeuren dat iemand ergens "ja" invult? Wat gebeurt er dan met je?
Hoe dan ook: geen fouten maken. Ik heb er drie kwartier voor uitgetrokken.
*Deze column verscheen eerder in Het Parool van vrijdag 17 april 2009
2. Once upon a time in the west
Claudia Cardinale speurt het perron af en stapt uit de trein. Ze weet nog niet dat haar nieuwe man en al zijn kinderen zojuist door Henry Fonda zijn vermoord, dus ze begrijpt niet waarom er niemand is om haar op te halen. Ze loopt het station in; door het raam zien we haar om vervoer vragen. Ze verlaat het station aan de andere kant, de violen zwellen aan en de camera gaat langzaam omhoog, violen, hoger, violen, hoger, tot wij over het stationsgebouw heen kunnen kijken en het bedrijvige plein van het dorpje zien.
Het is, vind ik, één van de mooiste shots uit de filmgeschiedenis.
Even later zit ze naast een koetsier op de bok en rijden zij de woestijn in. Na zo'n schitterende scène moet je als regisseur met een behoorlijk goeie woestijn komen om de spanning vast te houden. Hij moet mooi zijn, net als Claudia Cardinale, maar hij moet ook onheilspellend zijn, omdat wij al weten wat haar straks te wachten staat. Hij moet afwisselend zijn, interessant, hij moet bij de muziek passen...
Het lijkt een hele opgave, maar Sergio Leone hoefde er waarschijnlijk niet lang over na te denken: Monument Valley, de beroemde vlakte tussen Utah en Arizona die met zijn marsrode, massief-elegante tafelrotsen het beroemdste westernlandschap aller tijden vormt, voldoet ruimschoots aan de eisen.
Daar rijdt de koets met Claudia dus heen.
En daar ben ik vandaag geweest.
Het is altijd leuk om op een plek te zijn die je kent uit de film of de literatuur, en al helemaal als het er zo wonderlijk is als hier. Vreemd en spannend, maar ook vertrouwd en vanzelfsprekend. Het kostte ons zeker een uur om het gevoel kwijt te raken dat we door een decor liepen, door een verzonnen landschap.
"Is dat niet twee keer dezelfde rots?"
"Is dat zand niet iets te oranje?"
"Vind jij die wolkjes geloofwaardig?"
We waren de enige op het wandelpad: Amerikanen blijven liever in hun auto.
Het bezoekerscentrum bleek vooral een toeristenwinkel en een restaurant te zijn. Je kunt er, met uitzicht op de zandweg waarlangs Claudia Cardinale ooit reed, een John Wayne-burger bestellen. Of een John Ford-salade. En ook iets met Michael J. Fox, omdat hij hier verzeild raakte in Back to the Future Part III. Wij kozen uiteindelijk allebei de club sandwich "Tom Hanks", al konden we ons geen van beiden herinneren hem ooit in een western te hebben gezien.
Dat is trouwens nog iets geks van het Wilde Westen: als je denkt aan wat er allemaal gebeurd is en in wiens voetstappen je loopt, denk je vaak eerder aan beroemde acteurs dan aan de echte boeven en helden. Bijna nergens verdringt de fictie de geschiedenis zo sterk als hier. (Eén van de leukste momenten uit die Back to the Future-film is als Marty, in 1885, zegt dat hij Clint Eastwood heet, en alle cowboys hem uitlachen om zo'n suffe naam.)
In het bezoekerscentrum word je, net als in alle andere souvenirwinkels hier in de buurt, doodgegooid met mokken en T-shirts van John Wayne, terwijl je lang kunt zoeken naar een foto van Billy the Kid, Wild Bill Hickok of Calamity Jane. Een ansichtkaart met de beroemdste indianenopperhoofden erop komt nog het dichtst in de buurt van het "echte" Wilde Westen. Een beetje jammer, maar niks kon de pret vandaag drukken.
En o ja: als je wegrijdt over Highway 163 en je stopt op de heuvel om nog een allerlaatste foto van de vallei te maken, zie je een houten bordje staan: "Forrest Gump ended his crosscountry run at this spot - 1980".
*Deze column verscheen eerder in Het Parool van vrijdag 24 april 2009
