1. Elektronische raadsels

Een e-mail is geen brief. Als je even snel een mailtje schrijft aan iemand die je goed kent of met wie je regelmatig correspondeert, hoef je niet te beginnen met "Beste Frank", en hoef je ook niet per se af te sluiten met "Vriendelijke groeten". Je leest zo'n berichtje ook niet drie keer door voordat je het verstuurt, en een lelijke zin die je voor een echte brief misschien even zou herschrijven, laat je in een e-mail gewoon staan.

"Rakker!", zo kun je bijvoorbeeld beginnen. "Je had gelijk: het waren er vijf. Die zesde begon al te stinken... Kom ik morgen toch maar op de fiets! Tot dan, G."

Zo ongeveer. Ik werk niet op een kantoor, dus ik verstuur er gemiddeld misschien maar vijf per dag, maar ook als niet-professional heb ik in de loop der jaren genoeg kunnen oefenen om zo'n mailtje in een seconde of zeventien af te ronden. Soms lees ik oude berichten van mijzelf terug, en een enkele keer betrap ik mij dan op een tikfout of een ongelukkige herhaling. Kan gebeuren, denk ik dan: een e-mail is geen brief.

Maar je kunt ook te ver gaan. Veel mensen ("steeds meer" had ik bijna geschreven) beschouwen een e-mail als iets nóg lagers. Voor hen is een e-mail niet het vlotte neefje van de brief, maar eerder het dikke broertje van de sms, of een soort digitale post-it. Zij doen niet aan "Geachte", niet aan "Hoi", en niet aan "Ha!". Zij eindigen niet met "Groet" of met "Hoogachtend" of "Tot dan!".

Zij beginnen gewoon te praten.

"ok prima vjif dan. straks even voelen. oja fietsenrek gejat"

Natuurlijk: als je op een klein kantoor werkt en je schrijft per dag ruim driehonderd e-mails aan steeds maar dezelfde mensen, dan gaat het wel eens zo. Maar daar heb ik het niet over. En halve analfabeten die voor het eerst een toetsenbord zien bedoel ik ook niet. Ik heb het over gewone mensen, geletterde mensen zelfs, die verder heel goed functioneren. Mensen die als ze de telefoon opnemen netjes hun naam uitspreken en bij de bakker vrolijk "Goeiemorgen!" zeggen.

Hoe kunnen die zulke mailtjes versturen? Waar komt het idee vandaan dat je aan een gewone e-mail aan een gewoon mens minder zorg hoeft te besteden dan aan een halfdronken vloek die je in het donker tegen een slapend huisdier mompelt?

Ik begrijp het echt niet.

Haast? Misschien. Maar tenzij je intussen een F16 bestuurt, kun je toch wel drie seconden missen om een tikfout te verbeteren of om na te denken over een geschikte persoonsvorm?

En hoe zit het met die hoofdletters? Scheelt het echt tijd als je daarop bezuinigt? Ik tik met mijn wijsvingers, niet erg efficiënt, maar om tegelijkertijd met mijn linkerduim op shift te drukken kost mij geen enkele moeite. Het gaat zelfs automatisch.

Vanmiddag heb ik een paar korte proefzinnetjes met veel namen erin bedacht, en die tien keer achter elkaar ingetikt. Eerst met en daarna zonder hoofdletters. Zonder ging inderdaad een fractie sneller, maar meer dan een seconde per alinea valt er op die manier (voor mij althans) echt niet te winnen. Voor u wel?

Misschien ben ik de enige die zich dit afvraagt, maar omdat ik soms zelfs een heel klein beetje beledigd kan zijn als iemand mijn beleefde mailtjes in onbegrijpelijk steno beantwoordt - onterecht, dat weet ik, niemand bedoelt het kwaad! - en omdat het mij al zo lang verwondert, probeer ik er uit alle macht iets van te begrijpen. Wat denkt u ervan?

"Wat een onzin zeg waar maakt die gast zich druk om god jezus wat een gezeik waar heeft hij het over een email is geen brief."

*Deze column verscheen eerder in Het Parool van vrijdag 20 maart 2009

2. Dronkenmansknop 

Als je 's avonds laat uit de kroeg komt en nog even achter de computer gaat zitten, bestaat altijd het gevaar dat je e-mails verstuurt waar je later spijt van krijgt. Een ontslagbrief bijvoorbeeld, of een liefdesverklaring aan een oude vriendin. De gevolgen kunnen afgrijselijk zijn.

Maar nu is daar iets op gevonden.

Bij Gmail, de e-maildienst van Google, kun je sinds kort een beveiliging instellen om te voorkomen dat je in beschonken toestand iets verstuurt. Het werkt zo: je stelt overdag, op een helder moment, de uren in waarop je wel eens aangeschoten bent. Voor veel mensen zal dat bijvoorbeeld op vrijdag- en zaterdagavond tussen tien en vier zijn. Ook moet je van tevoren instellen hoe slim je bent (of hoe goed je tegen drank kunt), op een schaal van één tot vijf.

In het vervolg krijg je dan, als je tijdens die risico-uren probeert een e-mail te verzenden, vijf eenvoudige rekensommetjes in beeld, die je binnen zestig seconden alle vijf moet oplossen. Als je te laat bent of een fout maakt, zegt Gmail dat je water moet drinken en naar bed moet.

Zou het werken?

Vanavond ga ik het testen. Ik heb een mooi schema gemaakt op ruitjespapier, met ruimte voor tien consumpties en drie testjes na elke consumptie. Vanmiddag heb ik alvast de nultest gedaan, helemaal nuchter dus, op alle vijf de niveaus. (Het is trouwens belangrijk om even op te merken dat ik geen groot hoofdrekenaar ben, en ook niet immuun voor alcohol.)

De resultaten van de nultest waren als volgt: bij mijn eerste poging op niveau 1, het laagste niveau dus, deed ik 17 seconden over de vijf sommetjes. Poging twee: weer 17 seconden. Poging drie: 20. De sommetjes zijn zo makkelijk, dat de kans op tikfouten groter is dan de kans op rekenfouten. Ze variëren van 15-9 tot 6x7 en 42+38. Dat lukt ook nog wel met een borreltje op, stel ik mij voor. Op naar niveau 2.

Resultaten niveau 2: 19, 18, 11. Ietsje langzamer dus.

Niveau 3: 23, 27, 21. Weer wat langzamer.

Niveau 4: 16, 14, 12. Sneller! Een record zelfs.

Niveau 5: 22, 11, 16. Ook weer vrij snel. Opmerkelijk: op de hogere niveaus worden de getallen weliswaar iets hoger (276-189 bijvoorbeeld), maar komen ook steeds vaker breuken voor als 6:2 of zelfs 5:5, waardoor het testje als geheel niet meer tijd kost dan op de lagere niveaus.

Goed. Het is tien uur. Door omstandigheden heb ik nu pas mijn eerste biertje op. Inmiddels is besloten om alleen niveau 1 en niveau 5 te testen, omdat het anders te lang gaat duren.

De eerste echte resultaten zijn binnen. Na één consumptie:

Niveau 1: 18, 18, 14.

Niveau 5: 23, 11, 15.

Zoals te verwachten maakt één biertje geen verschil. Overigens gaat het lege flesje uit wetenschappelijk oogpunt netjes op een speciale plank, zodat ik straks de tel niet kwijtraak. Omdat het nodig is om voor ieder testje opnieuw in te loggen in mijn Gmailaccount, wat krankzinnig veel tijd blijkt te kosten, heb ik mijn tweede biertje per ongeluk al bijna op tegen de tijd dat ik klaar ben met de test. Dat mag natuurlijk niet, en vanaf nu zal er strenger op worden gecontroleerd.

Kwart over tien. Twee flesjes op de plank.

Niveau 1: 12, 10, 18.

Niveau 5: 12, 10, 9.

Asjemenou. Ik begin er handig in te worden. Daar had ik even niet aan gedacht. Maar me dunkt dat daar tegenop te zuipen valt. Of dat zo is, weet ik over een paar uur. En u leest het volgende week.

*Deze column verscheen eerder in Het Parool van vrijdag 27 maart 2009

3. Dronkenmansknop (vervolg)

Vorige week stond hier het eerste deel van mijn onderzoek maar Gmail Goggles, een nieuwe beveiliging die je kunt instellen om te voorkomen dat je in beschonken toestand e-mails verstuurt. In Gmail verschijnen dan vijf eenvoudige sommetjes, die binnen een minuut moeten worden opgelost. Als dat niet lukt, zegt Goggles dat het bedtijd is en wordt de e-mail niet verstuurd.

Uw reporter testte de niveaus één (het laagste) en vijf (het hoogste). De nultoets (nuchter dus) kostte hem, gemiddeld over drie pogingen, 18 seconden op niveau één en 16,3 seconden op niveau vijf; ruimschoots binnen de tijd dus. Gezien het kleine verschil tussen de niveaus - vijf ging zelfs sneller dan één - is het verantwoord om de resultaten van de twee niveaus vanaf nu te middelen. Dus: 17,1 seconden na nul glazen.

Na één consumptie, dat was om een uur of tien, scoorde onze jonge onderzoeker het fraaie gemiddelde van 16,5 seconden. En even later, na twee consumpties, zette hij een voor onmogelijk gehouden tijd van 11,8 neer. Een stijgende lijn!

Daar waren we. Nu schakelen we rechtstreeks terug naar vorige week.

N. komt binnen. Ik had haar al gewaarschuwd dat vanavond in het teken van de wetenschap zou staan, maar bij het zien van mijn grote schema en de officiële lege-flesjesplank moet ze toch even slikken. Ze belooft om mij niet te storen tijdens de testsessies en om er bovendien op toe te zien dat ik netjes na ieder biertje zes Goggle-testjes doe.

Dat laatste gaat meteen al mis: pas na flesje vier denk ik weer aan het onderzoek. Alles is verpest, maar we moeten verder. De eerste poging mislukt. Ik was heel snel, maar volgens Gmail heb ik een fout gemaakt. Ik geef N. de schuld en begin opnieuw. Nu gaat het beter.

Het is interessant om te merken dat mijn vingers na vier consumpties al merkbaar minder soepel over het NumPad dansen, terwijl het rekenen nog prima gaat. Uiteindelijke tijd: 18,2 gemiddeld. De stijgende lijn is geknakt. Vooral op niveau vijf heb ik het laten liggen, doordat daar minder simpele breuken (zoals 9:9) tussen zaten dan gewoonlijk.

Na het vijfde biertje, we zijn inmiddels over op blikjes Palm, scoor ik 15,8. Het gaat weer ietsje beter dus, terwijl ik duidelijk voel dat autorijden niet meer verstandig zou zijn.

Na nummer zes, N. heeft muziek opgezet, scoor ik gemiddeld 13,5 seconden! Een geweldige tijd, maar ik moet er bij zeggen dat ik ook een paar keer gezakt ben vanwege tik- of rekenfouten - iets wat waarschijnlijk niet gebeurd zou zijn als ik rustig de hele minuut had gebruikt.

Na nummer zeven, het laatste blikje Palm, scoor ik 14,7. Ik merk dat het mij steeds meer moeite kost om scherp te stellen op het scherm, terwijl het voor N. steeds lastiger wordt om stil te zijn tijdens de tests.

Na nummer acht - de eerste whisky, het is over tweeën - zit ik op 21,1; dat begint erop te lijken, maar nog altijd lukt het dus ruim binnen de helft van de maximumtijd! Ik voel mij nu echt alsof ik iemand per e-mail de waarheid zou kunnen zeggen, maar Goggles houdt mij niet tegen.

Negen. 19,2 seconden. Prima tijd. N. gaat weg, ze gelooft het wel. Ik wil ook naar bed, maar mijn schema gaat tot tien. Nog eentje dus.

Tien. Het is na drieën. Muziek uit. Linker wijsvinger op Tab. Concentratie. Eerste poging: 10 seconden. Een record! Gemiddelde na zes keer: 16,2 seconden. Waanzin - beter dan de nultoets vanmiddag!

Conclusie: Gmail Goggles is te verslaan. Kwestie van oefenen.

*Deze column verscheen eerder in Het Parool van vrijdag 3 april